Of het nu gaat om journalistiek of content marketing: overal voeren verhalen de boventoon. En als ze goed worden ingezet, schrijft Sigrid van Iersel, geeft hun vaste structuur ‘extra plakkracht in ons geheugen’. Dan voelt de lezer zich betrokken bij het onderwerp en onthoudt hij beter wat de tekst be(t)oogt.

Intranet is er voor de feiten, het personeelsmagazine is er om verhalen te vertellen. Met die overtuiging probeerde een hoofdredacteur onlangs storytelling een grotere rol te geven in haar personeelsmagazine, want ze gelooft in de prikkelende en bindende krachten van verhalen. De organisatie waarvoor dit magazine bedoeld is, bestaat voor het overgrote deel uit juristen en financiële specialisten. Het vinden van interviewkandidaten voor mooie verhalen valt in deze cultuur niet mee, vertelde de hoofdredacteur. De medewerkers houden de boot af als een redacteur informeert naar hun diepere drijfveren of verandermoment. Ze huiveren om zich in te laten met zoiets frivools als een persoonlijk verhaal. Toch is het geen onwil om mee te werken aan het magazine, merkten de redacteuren.Want als de redactie een artikel wil schrijven over hun nieuwste juridische case, willen ze met liefde alle feiten delen. Wat is er dan wel aan de hand?

Een poos later ziet de hoofdredacteur de uitkomsten van het lezersonderzoek. Het meest gelezen artikel in het personeelsmagazine is het verhaal waarin een doodzieke collega vertelt hoe hij omgaat met kanker. Op nummer twee staat het persoonlijke interview met het nieuwe bestuurslid over de belangrijkste keerpunten in zijn leven. Het zijn precies die artikelen waarbij de redactie er wél in geslaagd is om een persoonlijk verhaal op te tekenen. Ondanks de huiver om eigen verhalen te delen, lezen de medewerkers blijkbaar wel graag het persoonlijke relaas van anderen.

Max van Rooy staat nogal wantrouwend tegenover preventieve gezondheidsteksten. De journalist en voormalig adjunct-hoofdredacteur van NRC Handelsblad moest twee jaar geleden een been missen. Dat maakt zijn observaties des te pregnanter.

An apple a day keeps the doctor away. Een aandoenlijker preventieve gezondheidstekst ken ik niet. Voor mij is het de oertekst van het genre. Dat het niet waar is, van die appel en de dokter, lijkt evident, maar het is bij mijn weten nooit onderzocht. Ook niet door de ooit zo succesvolle wetenschapper Diederik Stapel. Je moet het niet letterlijk nemen. Het is een gemeenzame uitdrukking, een tegeltjeswijsheid, die niets meer of minder wil zeggen dan dat een appel gezond is. ‘Roken is dodelijk’ moet je ook niet letterlijk nemen. Straten, parken en lanen zouden bezaaid zijn met slachtoffers. Een akelig gezicht, elke dag weer. Nee, het ligt genuanceerder. Er is zelfs een theorie dat roken een remedie is tegen de ziekte van Alzheimer. Maar er is ook een theorie die het tegendeel beweert. Dat geldt voor vele van de zogenoemde preventieve gezondheidsteksten. Er wordt een bepaalde stelling ingenomen en gepubliceerd en de week daarop volgt de ontkenning, of zelfs de waarheid van het tegenovergestelde. Daar kun je op wachten. Met alcohol, vooral met het gezondheidsrisico bij het drinken van wijn, ging de discussie jarenlang op en neer als een jojo. Dat grillige spel lijkt sinds enige tijd tot stilstand gekomen bij drie glazen per dag. Hooguit. Maar steeds als ik de kreet tegenkom ‘drank maakt meer kapot dan je lief is’ zegt mijn innerlijke stem: Ja, dat zou kunnen, in een enkel geval. Maar ik ken ook veel gevallen, en vooral veel situaties, waarin een paar glazen, ook wel meer dan drie, juist de liefde bevorderden.

Opleuken of niet? Bijna alle schrijvers van instructies verwerken motiverende elementen in hun teksten. Evy Schouten sprak met negen van hen over hun aanpak. Samen met Joyce Karreman inventariseerde zij de registers die hierbij worden opengetrokken.

Uit onderzoek van Nicole Loorbach is gebleken dat motiverende elementen positieve effecten kunnen hebben op gebruikers van instructies (Loorbach, 2013). Ze vinden de instructies niet leuker, maar ze kunnen er wel beter mee uit de voeten. Niet iedereen is er echter van overtuigd dat het een goed idee is om bewust motiverende elementen toe te voegen. Sommige onderzoekers, maar ook sommige schrijvers van instructies denken er anders over: ‘Ja, ik kan hem onbewust motiveren door een duidelijke tekst te maken. Duidelijke inhoudsopgave, zodat hij snel kan vinden wat hij zoekt, op die manier. Dat is een kwestie van een goede tekst en handleiding maken, maar verder heb ik niet het idee dat ik iemand op een andere manier tekstueel nog moet motiveren.’

• Stemadvies op internet. Tijdens elk van de vorige landelijke verkiezingen in Nederland (2006, 2010 en 2012) riepen ongeveer 6 miljoen kiezers een stemhulp in. Het VAVI-project (Voting Advice Via Internet) onderzoekt het gebruik en de effecten van kieswijzers. Door Bregje Holleman, Naomi Kamoen, Jasper van de Pol en Claes de Vreese.
• De tekstschrijver als grote duider – Xaviera Ringeling
• Uit de school van Schellens: een klein symposium over aspecten van het schrijven – Margot van Mulken
• Tests met tekstversies – Mark van Bogaert 
• Wat zegt ‘pijn’? – Felix van de Laar
• M'n naarste schrijfcursuservaring ooit – Louise Cornelis
• Taal van Tiggeler – Sacrale geheimtaal - Door Eric Tiggeler
• Een slim boek om maat te houden: SMARTSIZE ME – Felix van de Laar 
• Tooltips
• Kort
• Boeken