Tekstblad nummer 1 van 2012

Schrijven met een politieke antenne

Welke tekstwensen hebben ministers en staatssecretarissen?
Ambtenaren moeten meer politieke sensitiviteit ontwikkelen, zo klinkt het geregeld in Den Haag. Wat houdt die sensitiviteit eigenlijk in, waarom is die nodig en wat betekent het voor de teksten die deze ambtenaren schrijven? N iet alleen in Den Haag bij ministeries1, maar door het hele land bij provincies, waterschappen en gemeenten, schrijven ambtenaren teksten voor hun bestuurders. Interne nota’s en memo’s waarin ze de politieke top informeren en adviseren. Op basis van die teksten nemen de bestuurders besluiten. Wat is nu politiek sensitief schrijven? De definitie die Nico en ik hebben gekozen, is: schrijven met het bewustzijn dat politici onder tijdsdruk beslissingen moeten nemen terwijl het publiek over hun schouder meekijkt. De tekst moet helpen die besluiten weloverwogen te nemen en te kunnen ‘verkopen’ aan de achterban. Dit gebeurt niet op puur inhoudelijke gronden. Voor politici is bepalend wat haalbaar is in het krachtenveld waarin ze opereren. René Vrugt, werkzaam bij de staf van de directeur-generaal (de hoogste ambtenaar) van Rijkswaterstaat, bevestigt dat.

Auteurs Jeanine Mies en Nico Groen ontwikkelden een training ‘politiek sensitief schrijven’ voor Rijkswaterstaat.

Van politieverhoor tot proces-verbaal

Het verhaal van agent en verdachte?
Verdachten die alleen maar ‘uh, weet ik niet ‘ en ‘ja’ zeggen bij een politieverhoor vinden in het proces-verbaal hun verhaal terug in volzinnen die ze zelf lijken te hebben uitgesproken. In Nederland maakt men tijdens het verdachtenverhoor op de computer een proces-verbaal op. In het wetboek staat dat een proces-verbaal zo veel mogelijk in de eigen woorden van de verdachte moet worden opgeschreven. Gebeurt dit eigenlijk wel? Uit onderzoek blijkt dat processen-verbaal geconstrueerd worden door verdachte én agent. De politie helpt een handje mee bij de verklaring, volgens onderzoek van Tessa van Charldorp.

Schuldig bevonden wegens woordgebruik

Lettica Hustinx en Emma de Wit keken naar het effect van taalgebruik op het oordeel van leken. Hoe oordelen mensen over de schuldvraag als je ze gewone, ietwat saaie getuigenissen over een mogelijke moord laat lezen? Je hoort steeds vaker stemmen opgaan voor de introductie van juryrechtspraak in Nederland. Kritiek op rechters en ons rechtssysteem is niet van de lucht. Als we juryrechtspraak invoeren, dan zullen leken uitspraken gaan doen over waar en onwaar, over schuld en onschuld. Is dat verstandig?

Veel tijdschriftredacties moeten nog uitvinden hoe het digitale platform werkt.

Digitale journalistiek, aflevering 3 en slot
door Edwin Lucas en Marcel Uljee

Het volledige artikel verschijnt 21 februari op Frankwatching.

Het aantal Nederlanders dat een tablet gebruikt, groeit explosief. Onderzoeksbureau GfK berekende eind vorig jaar dat het aantal tabletgebruikers tussen juni en december 2011 steeg van 725.000 naar 1,7 miljoen. Nog eens 1,7 miljoen Nederlanders zijn volgens het onderzoeksbureau van plan om binnen afzienbare tijd een tablet aan te schaffen. Dat is op het eerste gezicht goed nieuws voor uitgevers: eindelijk kunnen tijdschriften en kranten een volwaardig digitaal leven gaan leiden. Of dat ook lukt, is nog maar de vraag. De verkoop van tijdschriften op de iPad lijkt eerder te dalen dan te stijgen. De verkoop van de iPadversie van Wired was in de eerste maand veelbelovend (meer dan 100.000 ‘exemplaren’ in juni 2010), maar daalde al snel naar ongeveer 22.000 (november 2010). Andere Amerikaanse titels (Vanity Fair, Glamour) laten vergelijkbare duikvluchten zien.

Niet rondslingeren
Volgens de Amsterdamse hoogleraar communicatiewetenschap Peter Kerkhof (VU) hebben de dalende verkoopcijfers niet alleen te maken met de snel afnemende nieuwsgierigheid van de beginnende tablet-bezitter. Wat (onder meer) ook een rol speelt, is dat digitale tijdschriften niet ‘rondslingeren’, zoals papieren tijdschriften wel doen; daardoor vergeet je al snel dat je ze hebt aangeschaft. Ook noemt hij het format van digitale tijdschriften ‘soms onhelder, soms te traditioneel’. Maar hoe denken de digitale lezers er eigenlijk zelf over?

Wilt u dit nummer nabestellen?
Of direct een abonnement nemen?