5 stijlfiguren om je tekst mee op te leuken

15-05-2017

stijlfiguren retoriekIedereen kan een tekst schrijven. Het is echter niet voor iedereen weggelegd om een tekst te schrijven die daadwerkelijk de aandacht trekt. Hoe schrijf je nu zo’n pakkende en interessante tekst? Een middel daarvoor zijn stijlfiguren. Hiermee kun je je tekst een kleine stilistische oppepper geven en informatie net iets mooier verwoorden. Wij zetten 5 stijlfiguren voor je op een rijtje.

Metafoor

Een metafoor wordt ook wel beeldspraak genoemd. Het houdt in dat je een bepaald abstract fenomeen beschrijft door erover te spreken met een concreter woord. Politici als Wilders maken hier veelvuldig gebruik van. Denk maar aan de metafoor “een tsunami aan immigranten”. Er zijn overigens ook veel onbewuste metaforen, zoals “vechten tegen kanker”, waarbij de ziekte kanker wordt vergeleken met een gevecht. Deze worden over het algemeen niet als stijlfiguur gezien.

Drieslag

Een drieslag is een veelgebruikt stijlfiguur. Het houdt in dat je drie zaken van iets noemt, bijvoorbeeld “Ik wil weg, ik wil naar huis, ik wil naar bed.” Een opsomming van drie dingen zou een uitspraak extra kracht bijzetten en op die manier je tekst net iets sterker maken. Zelfs politiek leider Caesar in het oude Romeinse rijk gebruikte al een drieslag in zijn uitspraak “Veni, vidi, vici”.

Climax

Een climax is te gebruiken in combinatie met een drieslag. Het houdt in dat je de spanning opbouwt in je tekst of in een opsomming. Je bewaart het meest indrukwekkende of opvallende dan tot het laatst. Overigens is het tegenovergestelde (een anticlimax) soms ook een geschikt stijlfiguur. Dit betekent dat je juist met het zwakste voorbeeld eindigt en daarmee een teleurstellend en daardoor soms juist grappig effect teweegbrengt. 

Litotes 

Bij het stijlfiguur litotes omschrijf je een begrip door het tegengestelde te ontkennen. Juist daardoor maak je je standpunt net iets sterker. Een voorbeeld is “Ik wil geen onzin!” in plaats van “Ik wil dat je iets zinnigs zegt.”. Overigens is er volgens Wikipedia alleen sprake van een litotes als een schrijver de bedoeling heeft om met een ontkenning het tegendeel kracht bij te zetten. Ook is het vaak van het verband of de context afhankelijk of bijvoorbeeld een dubbele ontkenning een litotes is. Zo is “Hij is niet onaangenaam” in de ene context wel een litotes, maar in de andere context niet.

Paradox

Een laatste stijlfiguur dat we bespreken, is de paradox. Dit wordt ook wel ogenschijnlijke tegenspraak genoemd. Het betekent dat er aanvankelijk sprake lijkt te zijn van tegenspraak, maar dat dit bij nader inzien toch niet het geval is. Een voorbeeld is “Misschien is niets geheel waar, en zelfs dàt niet” van Multatuli. Een paradox kan bijvoorbeeld een woordgrap zijn, maar kan ook een literair middel zijn om een boodschap net iets mooier over te brengen.