Hoe ga je om met klimaatcommunicatie? 

Zelf ingewikkelde en (helaas) vaak ontoegankelijke publicaties uitpluizen om op de hoogte te blijven van wetenschappelijke inzichten? Ilona Plug zet voor jou vier recente wetenschappelijke publicaties, toegepast op de schrijfpraktijk, in het schap. Deze keer: klimaatcommunicatie. 

1. Een ver-van-mijn-bedshow? 

De impact van klimaatverandering op mens en natuur lijkt soms beperkt tot verre landen, terwijl overstromingen en droogte ook in ons eigen land steeds vaker voorkomen. Klimaatcommunicatie kan bijdragen aan meer bewustzijn van deze lokale impact en mogelijk ook leiden tot meer steun voor klimaatacties. In hun experimentele studie bekeken Degeling en Koolen in welke vorm klimaatcommunicatie het meest overtuigend werkt. Mensen die een infographic lazen over de gevolgen van zeespiegelstijging voor hun eigen woonplaats (lokaal frame), waren meer overtuigd van de effectiviteit van klimaatvriendelijk gedrag dan mensen die de infographic met een globaal frame lazen. Iemands leeftijd, genderidentiteit en politieke voorkeur maakten niet uit: het lokale frame was overtuigend voor iedereen. 

2. Helden, schurken en slachtoffers 

Klimaatcommunicatie kan ook de menselijke kant van klimaatverandering beschrijven, bijvoorbeeld met personagerollen zoals in een verhaal. Vonk en collega’s bestudeerden hoe deze rollen voorkomen in bestaande persberichten over oceaanvervuiling en de gevolgen van klimaatverandering voor oceanen. De berichten portretteren wetenschappers en wetenschappelijke organisaties bijvoorbeeld als ‘helden’ of ‘waarschuwers’ met emoties. ‘Schurken’ zijn vaak vervuilende landen of de mensheid als geheel, als verantwoordelijken voor klimaatverandering en oceaanvervuiling. En inwoners van kustplaatsen eindigen hier dan weer als ‘slachtoffer’ van. De bevindingen laten zien dat persberichten vooral een menselijk gezicht geven aan de wetenschap, maar dat aandacht voor individuele burgers en hun ervaringen en emoties helaas ontbreekt. 

3. Meer likes, meer bewustzijn? 

Welke beelden over klimaatverandering krijgen de meeste likes? León en collega’s analyseerden de visuele inhoud van de populairste tweets over klimaatverandering. Beelden van ‘gewone’ mensen met oprechte emoties, een persoonlijk verhaal of deelname in lokale klimaatacties doen het goed. Zulke beelden krijgen meer likes dan afbeeldingen van oorzaken van klimaatverandering of van wetenschappelijke informatie. De vele likes geven een grote betrokkenheid en een ruim bereik weer, en mogelijk dus ook meer bewustzijn. Visuele communicatie op sociale media kan de menselijke kanten van klimaatverandering dus zichtbaar maken – of het nu gaat om de gevolgen of de mogelijke oplossingen voor klimaatverandering. 

4. Een abstract probleem concreet maken 

Metaforen zijn een middel om de complexiteit en veelzijdigheid van klimaatverandering concreet en tastbaar te maken. Denk bijvoorbeeld aan een advertentie met een oceaanblauwe achtergrond en gigantische kaken met scherpe tanden. Maar het blijkt geen haai. De kaken zijn roze en van plastic: zwerfafval. Onderzoekers Hidalgo-Downing en O’Dowd vonden dat zulke niet-commerciële advertenties over klimaatproblemen vaak gebruikmaken van verbale en visuele metaforen. Deze geven abstracte en complexe problemen weer als een alledaags object, oorlog, nationale ramp of bedreiging (bijvoorbeeld: ‘plasticvervuiling is een roofdier’). Metaforen kun je ook gebruiken om oplossingen concreet en haalbaar te maken; klimaatactie is immers zo simpel als even het licht uitdoen als je weggaat.  

Dit artikel verscheen in Tekstblad 1 van 2026