8 tips voor academisch schrijven

06-02-2017


tips academisch schrijven scriptieStudenten op het hbo of op de universiteit krijgen er allemaal een keer mee te maken: academisch schrijven. Een wetenschappelijk essay of een scriptie is namelijk iets anders dan een persoonlijk verslag en vraagt om academisch taalgebruik. Niet alle studenten krijgen dit echter aangeleerd in het eerste jaar van hun studie. Deze 8 tips kunnen je bij het schrijven op weg helpen.

1. Vermijd ‘ik’ en ‘wij’

In een scriptie of essay is het vaak (een aantal uitzonderingen daargelaten) niet de bedoeling om te schrijven vanuit een persoonlijk perspectief met ‘ik’ of ‘wij’. Het is in dit geval beter om op een meer onpersoonlijke manier te formuleren en deze twee woorden te vermijden.

Voorbeeld:

Niet: In dit hoofdstuk bespreek ik de methode van het onderzoek.

Wel: Dit hoofdstuk gaat over de methode van het onderzoek.

2. Spreek de lezer niet aan

Niet alleen de woorden ‘ik’ en ‘wij’ kun je beter vermijden in een scriptie of essay, maar hetzelfde geldt voor de persoonlijk voornaamwoorden ‘je’, ‘jij’ en ‘u’. Het is namelijk meestal niet de bedoeling dat je je lezer aanspreekt in een formele tekst. Ook hier geldt dat je beter voor een onpersoonlijke formulering kunt kiezen.

Voorbeeld:

Niet: Als bedrijf kun je je marketingstrategie het beste afstemmen op de doelgroep.

Wel: Een bedrijf kan zijn marketingstrategie het beste afstemmen op de doelgroep.

3. Gebruik niet te veel passieve zinnen

Aangezien je probeert om zinnen met ‘ik’ en ‘wij’ te vermijden, kan het verleidelijk zijn om veel passieve zinnen, oftewel de lijdende vorm, te gebruiken. Dit zijn zinnen waarin je het lijdend voorwerp het onderwerp van de zin maakt, zoals ‘De verdachte werd door de agent opgepakt’ in plaats van ‘De agent pakt de verdachte op’. Vooral bij lange zinnen maakt een lijdende vorm de tekst vaak onnodig complex. Hoewel een aantal passieve zinnen zeker geen kwaad kan, is het goed om erop te letten dat je tekst niet volstaat met dit soort zinnen.

Voorbeeld:

Niet: De complexe materie wordt door veel onderzoekers beschouwd als een interessant onderwerp.

Wel: Veel onderzoekers vinden de complexe materie een interessant onderwerp.

4. Gebruik zo min mogelijk subjectieve termen

Een van de belangrijkste kenmerken van academisch schrijven is dat de tekst zo objectief mogelijk moet zijn. Je hoort te beschrijven wat je aan resultaten hebt gevonden in plaats van je eigen mening daarover te geven. Termen als ‘natuurlijk’ of ‘geweldig’ kun je daarom het beste zo min mogelijk of zelfs helemaal niet gebruiken. Beschrijf je resultaten liever zo concreet en objectief mogelijk.

Voorbeeld:

Niet: De respondenten vinden dit geweldige resultaat natuurlijk een verbetering.

Wel: De respondenten vinden dit resultaat een verbetering.

5. Gebruik niet alleen citaten, maar ook parafrases

Het is algemeen bekend dat je in academische teksten bronvermeldingen moet opnemen en beweringen moet onderbouwen met onderzoek of publicaties van anderen. Een manier om dit te doen, is door eerdere publicaties te citeren. Het leest echter vaak niet zo prettig als de lopende tekst voortdurend wordt onderbroken door citaten. Het is daarom goed om ook zo nu en dan iets te parafraseren, oftewel in je eigen woorden te zetten. Ook in dat geval is het wel noodzakelijk om een bronvermelding bij de informatie te zetten.

6. Gebruik zo concreet mogelijke taal

Hoewel het geen verplichting is voor academisch schrijven, is het over het algemeen goed om bij deze manier van schrijven zo concreet mogelijke bewoordingen te gebruiken. Zo kun je spreekwoorden die een journalistieke tekst normaal opleuken beter vermijden in een scriptie.

Voorbeeld:

Niet: De neuzen van de wetenschappers staan dezelfde kant op.

Wel: De wetenschappers zijn het erover eens dat...

7. Wees niet te formeel

Hoewel het niet de bedoeling is om straattaal of te informele taal te gebruiken, is het ook niet handig om te formeel te zijn in een tekst. Zo kun je archaïsche woorden of andere heel ongebruikelijke woorden beter vermijden. Zorg ervoor dat je tekst voor zowel oudere als jonge lezers te begrijpen is.

Voorbeeld:

Niet: Niettegenstaande de grote omzet van het bedrijf, kon het bedrijf geen mogelijkheid vinden om een nieuwe doelgroep te engageren. 

Wel: Ondanks dat het bedrijf een grote omzet had, kon het bedrijf geen mogelijkheid vinden om een nieuwe doelgroep aan te trekken. 

8. Gebruik signaalwoorden

In academische teksten zijn vaak allerlei verbanden tussen alinea’s te vinden. Voorbeelden daarvan zijn een contrast, een opsomming of een kanttekening. Om je lezer door de tekst heen te helpen, is het goed om signaalwoorden te gebruiken en daarmee de structuur expliciet te maken. Denk bijvoorbeeld aan ‘maar’ of ‘echter’ voor een contrast of aan ‘ten eerste’, ‘ten tweede’ en ‘ten derde’ of ‘ook’ en ‘bovendien’ bij een opsomming.

Voorbeeld:

Niet: Aan dit onderzoek namen vijf mannen deel. Dit onderzoek had zes vrouwelijke deelnemers.

Wel: Aan dit onderzoek namen vijf mannen deel. Ook waren er zes vrouwelijke deelnemers.